Praktyczne porady dla matek i ojców. Przeczytaj, co powinni wiedzieć rodzice o zdrowiu dziecka.

Krtań i jej szczekający problem

Zapalenia krtani podobnie jak przeziębienia chętnie pojawiają się jesienią.

W zależności od szczegółowej lokalizacji stanu zapalnego dzielimy je na zapalenia nagłośni i podgłośniowe zapalenia krtani.

Zapalenia nagłośni są najczęściej pochodzenia bakteryjnego, na szczęście obecnie występują stosunkowo rzadko ze względu na szczepienie ochronne przeciwko H. influenzae. W tych postaciach zapalenia krtani antybiotykoterapia jest bezwzględnie wskazana, jej zaniechanie może doprowadzić do niewydolności oddechowej na skutek szybko narastającego obrzęku krtani.

Podgłośniowe zapalenia krtani (krup) występują stosunkowo często jesienią, prawie wyłącznie mają etiologię wirusową, najczęściej są to wirusy paragrypy. U dzieci znacznie częściej dochodzi do zapalenia krtani. Niewielki przekrój światła dróg oddechowych powoduje, że są one bardziej podatne na zawężenie i wystąpienie duszności. 

    Problem z krtanią może pojawić się nawet w pierwszych miesiącach życia. U noworodków świst krtaniowy częściej jest wywołany wiotkością krtani oraz porażeniem strun głosowych niż stanem zapalnym. Porażenie strun głosowych wymaga pilnej diagnostyki, ponieważ najczęściej jest związane z wadami wrodzonymi ośrodkowego układu nerwowego.

    Charakterystyczny kaszel szczekająco piejący, określany również jako foczy, może być pierwszym objawem zakażenia krtani, do którego w kolejnych dniach dołączają się typowe objawy przeziębienia jak katar, podwyższona ciepłota ciała, chrypka i zmienny kaszel. Częściej jest odwrotnie, najpierw pojawiają się łagodne objawy zakażenia górnych dróg oddechowych a później "szczekanie" z dusznością. Wirusowy rozszerzają proces zapalny z komórki na komórkę od bliższych do dalszych odcinków dróg oddechowych.

    Większym problemem od męczącego kaszlu jest duszność. W zależności od trudności w nabieraniu powietrza słyszalne są świsty wdechowe o różnym stopniu nasilenia. Cichy świst krtaniowy wskazuje na łagodne zwężenie dróg oddechowych. Natomiast głośny  ze stosunkowo dobrym przepływem powietrza przez drogi oddechowe wskazuje na znaczące ich zwężenie. Cichy świst krtaniowy, któremu towarzyszy znaczne upośledzenie przepływu powietrza w drogach oddechowych, może wskazywać na zagrażającą niewydolność oddechową.  Również niebezpieczny jest dwufazowy świst krtaniowy o wysokich tonach, gdyż może pochodzić z nagłośni.

    Ciężki przebieg zapalenia krtani dotyczy około 1% chorujących. Szczęśliwie ponad 3/4 choruje łagodnie, a męczące objawy ustępują zwykle w ciągu 3 dni.

    U niektórych dzieci często dochodzi do nawrotów. Badania epidemiologiczne wskazują, że nawrotowe zapalenia krtani występują u około 5% dzieci. Zapalenia krtani stwierdzane np. 1 raz w miesiącu lub występujące przy każdej banalnej infekcji wymagają konsultacji laryngologicznej. Z reguły nie udaje się ustalić przyczyny lub czynników usposabiających do nawrotów choroby.

    Do rzadszych przyczyn zapalenia krtani należą choroba refluksowa przełyku, ciało obce i alergia. Znaczenie alergii nie jest aż tak istotne jak się powszechnie uważa. Dzieciom z nawrotowym podgłośniowym zapaleniem krtani nie zaleca się rutynowego wykonywania badań w kierunku alergii. Nawet dodatnie wyniki testów nie potwierdzają jednoznacznie związku przyczynowo-skutkowego zapalenia i alergii.

    Owszem narażenie na substancje drażniące oraz na alergeny (pyłki roślin, roztocza kurzu domowego) teoretycznie może być przyczyną zapalenia krtani ale zwykle pośrednią. Alergiczny nieżyt nosa, podobnie jak i infekcyjny utrudnia prawidłowe oddychanie i tym samym sprzyjają zakażeniom gardła oraz krtani. Obrzęk krtani (szczęśliwie bardzo rzadko) może być objawem zagrażającej życiu reakcji anafilaktycznej. Taki obrzęk jest ekstremalną reakcją na jad owada, lek lub inny alergen. Kaszel jest suchy i towarzyszy mu zwykle duszność wdechowa, czyli trudności z nabieraniem powietrza. Dodatkowo mogą występować inne objawy reakcji anafilaktycznej jak pokrzywka.

    Niektórzy lekarze uważają, że dzieci z alergią są skłonne do rzadkiego wariantu zapalenia krtani zwanego „krupem spazmatycznym” (ang. spasmodic group). Krup jest podobny do typowego podgłośniowego zapalenia krtani, jednak jego wystąpienia nie poprzedza "łagodne poszczekiwanie". Duszność i kaszel krtaniowy pojawiają się nagle i gwałtownie, prawie zawsze w nocy i mają charakter nawracający. Nie stwierdza się gorączki ani nieżytu nosa. Objawy ustępują po kilku godzinach i ponownie pojawiają się w ciągu kolejnych nocy. Między epizodami kaszlu u dziecka nie obserwuje się żadnych objawów.

Moje własne obserwacje wskazują, że do takich zachorowań szczególnie są predysponowane dzieci w wieku szkolnym o dużej wrażliwości emocjonalnej.

Kiedy do szpitala?

    Przebieg choroby najczęściej jest łagodny i samoistnie ustępujący. Jedynie u kilku procent chorych dzieci może wystąpić szybko postępująca duszność wymagająca hospitalizacji.

    Nasilenie stridoru, czyli świstu wdechowego, oraz zaciąganie ścian klatki piersiowej, asynchroniczne ruchy brzucha i klatki piersiowej są stosunkowo łatwe do oceny podobnie jak bladość czy też sinica skóry. 

Niebezpiecznego przebiegu choroby należy się obawiać u dzieci, u których:

  • występowała już wcześniej ciężka duszność
  • nie widać poprawy po stosowanym leczeniu
  •  w ciągu 24godzin wystąpiła ponowna obturacja.

 

Wskazaniem do leczenia szpitalnego jest również:

  • wiek poniżej 6 m-cy
  • niepokój lub zmęczenie dziecka uniemożliwiające przyjmowanie płynów
  • niepokój rodziców
  • znaczna odległość od szpitala utrudniająca ewentualny pilny transport
     

Leczenie

Większość zapaleń krtani może być leczona w domu.

Przy gwałtownym nasilaniu się duszności dziecko jednakże powinno być niezwłocznie przyjęte do szpitala.

 

    Choremu dziecku należy zapewnić spokój i dopływ świeżego powietrza o temperaturze poniżej 18 st. C. W warunkach domowych najprostszym sposobem jest otwarcie okna w pokoju chorego, zwłaszcza gdy krup wystąpi o chłodnej porze. Dziecko pozostawione w pokoju musi być odpowiednio ciepło ubrane. Należy unikać czynników drażniących (farby, lakiery itp.). Dym tytoniowy w domu jest niedopuszczalny.

 

W tej postaci wirusowego zapalenia krtani antybiotykoterapia nie jest potrzebna bo i tak będzie nieskuteczna.

    Dziecku >1. roku życia można podać przed snem porcję miodu – udokumentowano większą skuteczność pojedynczej dawki miodu gryczanego w porównaniu z placebo. Kilka łyków letniej wody może przynieść poprawę Stosowanie olejków eterycznych może również zmniejszyć nasilenie kaszlu.

Leki przeciwgorączkowe są stosowane w razie potrzeby, podobnie jak podczas każdej gorączki spowodowanej zakażeniem.

    Przy krupie o łagodnym i umiarkowanym przebiegu można zastosować budezonid w nebulizacji, dexametazon doustnie i domięśniowo - udowodniono porównywalną skuteczność takiego leczenia.

Zalecane są inhalacje ze sterydów jak budezonid (Pulmicort, Nebbud)

    U dzieci z podgłośniowym zapaleniem krtani o średnim i dużym nasileniu zwykle zaleca się podawanie pojedynczych dawek 2 mg budezonidu w inhalacji (2 ampułki do nebulizacji w dawce 500 mg/ml lub 4 ampułki do nebulizacji w dawce 250 mg/ml). Ta dawka nie jest uzależniona od wieku chorego.

    Można podać tę dawkę w całości lub podzielić ją na dwie, czyli podać dawki po 1mg w odstępie 30 minut. Efekt działania budezonidu jest wyraźnie widoczny zwykle po 1–2 godzinach od nebulizacji. Oczekując na poprawę można wyprowadzić dziecko na spacer oby poodychało zimnym powietrzem i poczęstować zimnym smacznym deserem. Lody skutecznie schładzają krtań i tym samym zmniejszają jej obrzęk. Ponadto zmniejszają niepokój, który zwykle nasila duszność. W lecie można posadzić dziecko przy otwartej lodówce.

Istotne zmniejszenie nasilenia objawów zapalenia po inhalacji budesonidu utrzymuje się zwykle do 24 godzin.

Gdy duszność narasta należy wezwać karetkę pogotowia (telefon 999)

    Jeśli nadal brak wyraźnej poprawy i występuje podobnie utrudnione oddychanie to należy kontynuować leczenie. Ten sposób dawkowania budesonidu może być powtarzany co 12 godzin do uzyskania poprawy stanu klinicznego (do 36 godzin), maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 4 mg.

Leki przeciwkaszlowe cechuje stosunkowo mała skuteczność, a stosowanie niektórych z nich wiąże się z poważnymi działaniami niepożądanymi. Przed podjęciem decyzji o ich podaniu należy przede wszystkim ustalić przyczynę kaszlu, co umożliwi włączenie odpowiedniego leczenia. W niektórych sytuacjach tłumienie nadmiernego kaszlu, zwłaszcza suchego w godzinach nocnych może się jednak okazać niezbędne. W takich przypadkach próby stosowania leków przeciwkaszlowych uważa się za zasadne.

O mnie

Marek Pleskot

Jestem pediatrą od ponad 30 lat. Przez 14 lat uczyłem studentów i specjalizujących się lekarzy w Warszawskiej Akademii Medycznej, od 22 lat prowadzę gabinet pediatryczny w Podkowie Leśnej. Wiem o co pytają rodzice i wiem czego zwykle nie zdążą wytłumaczyć inni lekarze.

Popularne porady

ZDROWY KLIMAT

Jest podstawą zdrowia i warunkiem

© 2015 pediatraodpowiada.pl. Porady dla rodziców i opiekunów dzieci